Adamlar haçan tüwi ösdürip başladylar?
 Adamlar haçan tüwi ösdürip başladylar?

Adamlar haçan tüwi ösdürip başladylar? +1

MissMeri, 12.09.2020
 Tüwi, dünýä ilatynyň ýarysyndan gowragy üçin esasy iýmitdir. Müňlerçe ýyllyk medeniýeti üçin tüwi Aziýa halklarynyň medeniýetiniň aýrylmaz bölegine öwrüldi. Ýaňy-ýakynda alymlar tüwi ösdürip ýetişdirmegiň öňki V müňýyllygyň ortalarynda häzirki Taýlandyň çäginde dörändigine ynanýardylar, ýöne soňky gözlegler bu galla önümlerini adam sarp etmegiň taryhynyň has gadymydygyny görkezýär.
 
Tüwi

Tüwiniň iň gadymy ulanylyşynyň yzlaryny, elbetde, Aziýa ýurtlarynda tapmaly. Birnäçe ştat derrew Hytaý, Hindistan we hatda uzak Awstraliýa ýaly tüwiniň watany diýen hormatly ada eýe bolýarlar. Şeýle-de bolsa, tüwiniň iň gadymy yzlarynyň iň ynandyryjy subutnamasy häzirki Hytaýda Çžeszýan welaýatynda Şanşan atly jülgede tapyldy. Arheologiki gazuw-agtaryş işlerinde bu ösümligiň birnäçe baldagy gadymy küýzeleriň düýbünden tapyldy. Gowy saklanmandygy sebäpli alymlar baldaklaryň ýaşyny gytaklaýyn kesgitlediler - golaýdaky organiki galyndylary radiouglerod seljermesi arkaly. Mundan başga-da, hünärmenler çyglylygyň ýitmeginden goramak üçin ösümligiň ýapraklarynda emele gelýän iň kiçi kremniýniň bölekleri bolan baldaklardan tapylan fitolitleri seljerdiler. Gyzykly tarapy, bu hereket, köp mukdarda galyndylaryň arasynda ýerleşdirilen öýüň meýdanynda elin ösdürilen tüwi görnüşleri üçin häsiýetlidir.

Geçirilen gözlegleriň netijesinde galyndylaryň ýaşynyň takmynan 9400 ýyl töweregi bolandygy ýüze çykdy. Bu, Çžeszýan welaýatynda tapylan baldaklary öý tüwiniň iň gadymy yzlaryna öwürýär. Görşimiz ýaly, bu sebitiň ýaşaýjylary öňki 8-nji müňýyllykda tüwi üstünlikli ösdürip ýetişdirmelidiler. Bu maglumatlar ösümligiň genetiki gözlegleri bilen takmynan 10,000 ýyl ozal “eldekileşdirilmelidigini” görkezýär. Şeýle-de bolsa, şu wagta çenli öý hojalygynyň ýeterlik gadymy yzlaryny tapmak mümkin däldi.
Plantasiýa

Gyzykly tarapy, geçirilen gözlegler Hytaýyň tüwiniň doglan ýeri bolandygyny biragyzdan görkezip bilmezler. Taryhçylar bu ösümligiň eldekileşdirilmegi Aziýa-Ýuwaş okeanyň umman sebitiniň birnäçe nokadynda bir wagtda bolup biler diýip hasaplaýarlar.
Tüwiniň plantasiýasy

                                                         @MissMeri
BU BLOG 1580 GEZEK OKALDY.

Teswirler